“บล็อคโคลี่ บล็อกสารพิษ บล็อกมะเร็ง”
ตับเปรียบเสมือนหัวใจดวงที่ 2 ของร่างกาย ตับดี อะไรก็ดี
ตับมีหน้าที่มากมายหลากหลายอย่างมากกว่า 500 หน้าที่ พอพูดถึงตับนั้น หลายคนอาจจะยังไม่เข้าใจ ว่าตับมีความสำคัญและคิดว่าเป็นเพียงแค่อวัยวะภายในหนึ่งชิ้นเท่านั้นเลยทำให้ถูกมองข้ามและละเลยการใส่ใจดูแลสุขภาพของตับ มิหนำซ้ำยังมีพฤติกรรมทำลายตับแบบไม่รู้ตัวจนกระทั่งเป็นไขมันพอกตับ ตับอักเสบ หรืออาจไปถึงขั้นเป็นมะเร็งตับเลยทีเดียว เมื่อตับมีปัญหาก็ส่งผลการทำงานต่อร่างกายอย่างไม่คาดคิดเพราะตับถือว่าเป็นศูนย์กลางการทำงานของร่างกาย ซึ่งมีความสำคัญต่อร่างกายเป็นอย่างมากไม่ต่างกับหัวใจดวงที่ 2 ของร่างกายเลย
ตับมีบทบาทหน้าที่สำคัญมากมายซึ่งเปรียบได้กับศูนย์กลางการทำงานภายในร่างกาย
ตับเป็นผู้ผลิต ผู้สร้าง
- ตับสร้างโปรตีนที่จำเป็นต่อร่างกาย ซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอรวมถึงโปรตีนที่ทำหน้าที่เป็นส่วนประกอบของเลือด (plasma proteins) เช่น อัลบูมินที่ช่วยอุ้มน้ำ สารอาหารและเกลือแร่เอาไว้ในหลอดเลือด
- สร้างโปรตีน Fibrinogen ซึ่งถูกสังเคราะห์ขึ้นที่ตับเพื่อทำให้เลือดแข็งตัว และตับยังสร้างน้ำดี ซึ่งจะทำการลำเลียงน้ำดีเหล่านั้นไปตามท่อน้ำดี โดยมีจุดหมายปลายทางคือ ลำไส้เล็ก และจะทำหน้าที่ในการช่วยย่อยสลายสารอาหารประเภทไขมันที่ลำไส้เล็ก ซึ่งในขณะเดียวกันตับก็ใช้ท่อน้ำดีเป็นช่องทางจำกัดของเสียและสิ่งมีพิษที่ตับเก็บไว้ ให้ออกไปพร้อมน้ำดีตามทางเดินอาหารพร้อมกับกากอาหารต่าง ๆ
- รวมทั้งยังมีหน้าที่สร้างสารประเภทไขมัน สารตั้งต้นของฮอร์โมน ตับทำหน้าที่ทางภูมิคุ้มกัน เพื่อป้องกันและทำลายเชื้อโรคหรือสิ่งแปลกปลอมที่เข้าสู่ร่างกาย
ตับเป็นผู้เก็บ
- ตับเป็นแหล่งกักเก็บไกลโคเจน เพื่อเปลี่ยนเป็นพลังงาน รวมถึงวิตามินและเกลือแร่บางชนิดที่จำเป็นเพื่อส่งให้ร่างกายเมื่อร่างกายต้องการ
ตับเป็นผู้เปลี่ยน ผู้ทำลาย
- ตับเปลี่ยนแปลง อาหาร และยา ให้อยู่ในรูปที่ร่างกายสามารถนำเอาไปใช้งานได้ และตับยังมีหน้าที่ช่วยล้างพิษ กรองสารพิษในเลือด และขับของเสียออกจากร่างกาย โดยตับจะพยายามขับออกไปทางปัสสาวะหรือขับถ่ายออกมา
อะไรอยู่ในบร็อคโคลี่?
สารที่มีอยู่ในต้นอ่อนบรอกโคลีนั้นคือ Glucosinolate ซึ่งเป็นสารตั้งต้นของสารสำคัญอย่าง Sulforaphane เมื่อรับประทานต้นอ่อนบรอกโคลีและเคี้ยวอย่างละเอียด เอนไซม์ Myrosinase ที่อยู่ในเซลล์ของต้นอ่อนบรอกโคลีจะเปลี่ยนสาร Glucosinolate ไปเป็นสาร Sulforaphane ที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย ดังนั้นวิธีการรับประทานต้นอ่อนบรอกโคลีเพื่อให้ร่างกายได้รับสาร Sulforaphane ให้เต็มที่คือ การเคี้ยวอย่างละเอียด หรือการรับประทานต้นอ่อนที่ถูกสับหรือปั่นจนเซลล์ต้นอ่อนบรอกโคลีแตกออกมาเพื่อให้เอนไซม์ Myrosinase สามารถเปลี่ยน Glucosinolate เป็นสาร Sulforaphne ได้อย่างเต็มที่ บรอคโคลีที่ปรุงสุกผ่านความร้อนโดยการต้ม นึ่ง ผัด ต่างถูกทำลายสารสำคัญในตัว การรับประทานบรอคโคลีที่ถูกต้องจึงต้องรับประทานแบบสดเท่านั้น แต่การรับประทานแบบสดเป็นประจำทุกวันอาจค่อนข้างยากลำบากสำหรับใครหลายๆคนทั้งเรื่องกลิ่นและรสชาติที่เหม็นเขียว แต่หากจะลดปัญหากลิ่นเหม็นเขียวด้วยการนำไปประกอบอาหาร การต้มหรือทำให้สุก สารสำคัญในบรอคโคลีก็ถูกทำลายไปด้วย
เราจะปกป้องตับได้อย่างไร ?
ตับ เป็นอวัยวะสำคัญและใหญ่ที่สุดของร่างกายที่มีเพียงหนึ่งเดียว มีหน้าที่เปลี่ยนสารต่างๆ รวมถึงยาที่เรารับประทานเพื่อรักษาโรคเข้าสู่ร่างกายให้อยู่ในรูปแบบที่ออกฤทธิ์ และสามารถขับออกได้ รวมถึงเป็นเป็นแหล่งผลิตน้ำดีเพื่อช่วยย่อยอาหาร สร้างสารที่ทำให้เลือดแข็งตัว และอื่นๆอีกมากมาย ดังนั้นเมื่อตับทำงานผิดปกติจึงทำให้เกิดโรคต่างๆตามมาซึ่งอาจเกิดอันตรายถึงชีวิต หากเราไม่มีการดูแลรักษาหรือป้องกันที่ดีก็อาจทำให้ตับเกิดการอักเสบขึ้นมาได้ ดังนั้นก่อนที่จะเกิดความผิดปกติขึ้นกับตับของเรา จะดีกว่าไหมถ้าเราสามารถดูแลตับได้ตั้งแต่ต้น โดยการนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอช่วยฟื้นฟูตับได้ เพราะขณะที่หลับสนิทเลือดจะไหลเวียนได้ดี สารอาหารในเลือดจะไปซ่อมแซมและบำรุงตับให้ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ไม่รับประทานอาหารค้างคืนหรืออาหารเก่าเก็บ เพราะในอาหารบางประเภทที่ถูกปรุงไว้นานเกินไปจะเสี่ยงกับสารเคมีหรือสิ่งปนเปื้อนได้ เช่น สารโลหะหนัก สารก่อมะเร็ง ควรปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิตอื่นๆ เช่น เลิกสูบบุหรี่ หลีกเลี่ยงมลพิษจากสิ่งแวดล้อมที่มีฝุ่น ควัน สารพิษ สารเคมี นอกจากนี้ต้องออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และต้องหลีกเลี่ยงความเครียด แต่บางทีเราอาจไม่สามารถปฏิบัติตัวตามทั้งหมดที่กล่าวมาข้างต้นได้ ดังนั้นตัวช่วยจากสารอาหารที่ช่วยขับล้างสารพิษ บำรุงตับ ก็เป็นอีกทางเลือกหนึ่ง
Sulforaphane สารสำคัญจากบร็อคโคลี่
มีการค้นพบว่า Sulforaphane ในต้นอ่อนบรอคโคลีช่วยกระตุ้นการทำงานของ Nrf2 ซึ่งเป็นกลไกที่ช่วยสร้างเอนไซม์ในการกำจัดสารพิษ และสร้างสารต้านอนุมูลอิสระในระดับเซลล์ มีการยับยั้งการทำงานของ NF-KB ซึ่งเป็นยีนที่สังเคราะห์สารที่ทำให้เกิดการอักเสบ และมีผลงานวิจัยรองรับได้แก่
- ช่วยป้องกันการเกิดโรคมะเร็งจากสารเคมี
- มีผลการศึกษาในหนูและมนุษย์พบว่าการรับประทานต้นอ่อนบรอคโคลีช่วยยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อ Helicobacter pylori ซึ่งเป็นสาเหตุของการเกิดแผลในทางเดินอาหารและอาจเป็นสาเหตุของการเกิดมะเร็ง
- มีการศึกษาการรับประทานผงต้นอ่อนบรอคโคลีติดต่อกัน 4 สัปดาห์ ช่วยลดปริมาณน้ำตาลในเลือด
- ลดภาวะการดื้ออินซูลินในผู้ป่วยเบาหวานประเภทที่2
- ช่วยลดการอักเสบของเนื้อเยื่อ ในผู้ป่วยเบาหวานประเภทที่2
- มีการศึกษาประสิทธิภาพของการรับประทานสารสกัดผงต้นอ่อนบรอคโคลีในการช่วยล้างสารพิษ และลดการอักเสบของตับ พบว่าสารสกัดผงต้นอ่อนบรอคโคลีสามารถลดเอนไซม์ AST, ALT เพิ่ม GSH และเพิ่มการทำงานของเอนไซม์ GSTซึ่งเป็นเอนไซม์ที่อยู่ในตับมีช่วยทำลายสารพิษและสารก่อมะเร็ง โดยเปลี่ยนให้เป็นสารที่มีพิษต่ำลงและขับออกจากร่างกาย
สารอาหารสำคัญและมีประโยชน์กับสุขภาพตับ
Broccoli powder
ช่วยต่อต้านอนุมูลอิสระ ล้างสารพิษในตับ ลดการอักเสบและความเสียหายของเซลล์ต่างๆที่ก่อให้เกิดโรคมะเร็งได้
Artichoke
ช่วยในการบำรุงตับ ป้องกันและบรรเทาอาการของโรคไขมันพอกตับ รวมถึงช่วยบำรุงระบบน้ำดี และระบบย่อยอาหารให้ดีขึ้น ช่วยลดการสะสมของไขมัน และป้องกันการเกิดปฏิกิริยา Oxidation ของไขมันชนิด LDL
Natto
สาร Nattokinase ช่วยทำให้หลอดเลือดยืดหยุ่น ลดการอุดตันของลิ่มเลือด ช่วยให้อาการของความดันโลหิตสูงดีขึ้น ช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดหลอดเลือดแข็งและโรคหัวใจ ช่วยให้เลือดไหลเวียนดีขึ้น ลดการเกิดอัลไซเมอร์
พืชผักหลากสี
อุดมไปด้วย Phytonutrients จากพืชผักหลากสี มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระสูง ลดการอักเสบในร่างกาย
Policosanol
มีโครงสร้างคล้ายยากลุ่ม statin ที่ช่วยลดคลอเรสเตอรอล ลดการจับตัวเป็นก้อนของไขมันที่ผนังหลอดเลือด อันเป็นสาเหตุให้เกิดความเสื่อมและขาดความยืดหยุ่นของหลอดเลือด
Chromium picolinate
ช่วยเร่งการเผาผลาญน้ำตาลกลูโคส คาร์โบไฮเดรตและไขมัน ควบคุมระดับคอเรสเตอรอล การดูดดซึมในลำไส้ ลดไขมันส่วนที่ไม่ดี และเพิ่มไขมันส่วนที่ดีเข้าสู่ร่างกาย
ใครบ้างที่ต้องดูแลตับเป็นพิเศษ
- ผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับโรคตับ ไขมันพรอกตับ ตับแข็ง ตับอักเสบ หรือรับประทานแอลกอฮอล์เป็นประจำ
- ผู้ป่วยเบาหวาน หรือผู้ที่มีความเสี่ยงเป็นโรคเบาหวาน
- ผู้ที่ได้มีความเสี่ยงจะได้รับสารพิษ สารตกค้างจากโลหะหนัก เช่น ทำงานที่เกี่ยวข้องกับสารเคมี ได้รับมลพิษจากสภาพอากาศ
- ผู้ที่เป็นโรคกระเพาะอาหารทั้งแบบติดเชื้อหรือไม่ติดเชื้อ Helicobacter pylori
- ผู้ต้องการการดูและสุขภาพบำรุงร่างกายให้แข็งแรง ลดความเสี่ยงของการเจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรังต่างๆ
References
1. Yanaka, Akinori & Fahey, Jed & Fukumoto, Atsushi & Nakayama, Mari & Inoue, Souta & Zhang, Songhua & Tauchi, Masafumi & Suzuki, Hideo & Hyodo, Ichinosuke & Yamamoto, Masayuki. (2009). Dietary Sulforaphane-Rich Broccoli Sprouts Reduce Colonization and Attenuate Gastritis in Helicobacter pylori-Infected Mice and Humans. Cancer prevention research (Philadelphia, Pa.). 2. 353-60. 10.1158/1940-6207.CAPR-08-0192.
2. Bahadoran, Zahra & Tohidi, Maryam & Nazeri, Pantea & Mehran, Mahya & Azizi, Fereidoun & Mirmiran, Parvin. (2012). Effect of broccoli sprouts on insulin resistance in type 2 diabetic patients: A randomized double-blind clinical trial. International journal of food sciences and nutrition. 63. 767-71. 10.3109/09637486.2012.665043.
3. Yoshida K, Ushida Y, Ishijima T, Suganuma H, Inakuma T, Yajima N, Abe K, Nakai Y. Broccoli sprout extract induces detoxification-related gene expression and attenuates acute liver injury. World J Gastroenterol. 2015 Sep 21;21(35):10091-103. doi: 10.3748/wjg.v21.i35.10091. PMID: 26401074; PMCID: PMC4572790.